Ksi��ki mojej siostry

O inwestygatorze o�ralcu, czyli "Kacper Ryx i kr�l alchemik�w"

grendella@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 19 May 2012 01:47:28 +0200

�Kacper Ryx, doktor nauk medycznych oraz inwestygator kr�lewski w jednej osobie, to posta� dobrze mi znana i bardzo lubiana . Nic wi�c dziwnego, �e kolejne, czwarte ju�, spotkanie z nim by�o bardzo udane. W Kacprze Ryksie i kr�lu alchemik�w Mariusz Wollny przenosi nas w czasy politycznej zawieruchy zwi�zanej z elekcj� Zygmunta III Wazy na kr�la Polski. Sam Kacper za�, to ju� nie ten m�ody zabijaka co niegdy�, lecz cz�ek na pierwszy rzut oka przynajmniej spokojny i stateczny. Za z�oczy�cami ju� si� nie ugania, po�wi�caj�c sw�j czas pacjentom, �onie Jance i synkowi. A �e w ma��e�stwie ciche dni, a w pracy nudnawo, to i do kielicha zacz�o Kacpra ci�gn��:

Po rozstaniu z justycjariuszami, zrobi�em to, czemu oddawa�em si�, odk�d Janka zmusi�a mnie do porzucenia profesji inwestygatora, a potem i tak odsun�a od �o�a. Poszed�em si� napi� do najbli�szego szynku. Vino pellite curas (Winem rozpraszajcie troski). Zawsze wybiera�em pod�e spelunki, gdzie nikt mnie nie zna�, i nigdy nie upija�em si� za dnia. Nadrabia�em to nocami, wynosz�c w tym celu z szynku flaszk� trunku. Z nowotku by�o to wino, lecz ostatnio przerzuci�em si� na gorza�k�. Wmawia�em sobie, ze to jeszcze nie o�ralstwo. Jednak tylko si� oszukiwa�em (str. 39)

Nawiasem m�wi�c, mo�na by chyba tworzy� jakie� listy, czy rankingi alkoholizuj�cych si� policjant�w i detektyw�w wyst�puj�cych w powie�ciach, niekoniecznie jak wida� wsp�czesnych. Je�li kto� pragn��by si� tym zaj��, to inwestygator o�ralec powinien si� na takowych znale��.

Kacper niby nie chce si� ju� miesza� w sprawy mo�nych tego �wiata i �apa� szesnastowiecznych bandyt�w, ale okazuje si�, �e musi, gdy w rozgrywk� zostaje wmieszana jego rodzina. Kondycja ju� po prawdzie nie ta, ale przenikliwy umys� jest nadal sprawny i bardzo si� przydaje. Kr�tko m�wi�c, Ryx ma pe�ne r�ce roboty. Trup �ciele si� g�sto i malowniczo. Krak�w p�onie, komu� ewidentnie zale�y na sprowokowaniu mot�ochu do zamieszek na ulicach i pogrom�w �yd�w, wybucha epidemia d�umy. A �eby tego by�o ma�o, w spraw� zamieszani s� R�okrzy�owcy i mniej lub bardziej podejrzani alchemicy, a Kacprowi depcze po pi�tach jego odwieczny wr�g, Kettler, p�atny i niezwykle skuteczny zab�jca.

W�tk�w jest wi�c bez liku i trzeba sporo dyscypliny, by je wszystkie trzyma� w kupie. Mariusz Wollny t� dyscyplin� niew�tpliwie ma. Na dodatek pisze lekko i z poczuciem humoru, a stylizowany j�zyk powie�ci to dla mnie jeden z jej najwi�kszych atut�w. Mam wprawdzie wra�enie, �e najwi�cej go by�o w cz�ci pierwszej cyklu, ale by� mo�e styl autora nie jest ju� dla mnie tak� nowo�ci� i po prostu uznaj� go za pewnik. Mog� si� r�wnie� d�ugo rozp�ywa� nad naturalno�ci�, z jak� Wollny maluje t�o historyczne, dbaj�c o najdrobniejsze nawet szczeg�y �wiata, w kt�rym dzieje si� jego powie��. Z dok�adno�ci� historyka tropi�cego ciekawostki opisuje �wczesne alchemiczne pr�by zamiany metalu w z�oto, szczeg�y �ycia zwyk�ych ludzi, a nawet stan �wczesnej wiedzy medycznej i przer�ne medykamenty, cho� nasz g��wny bohater jest niezmiernie w tym wzgl�dzie progresywny i w skuteczno�� lek�w w rodzaju „t�usto�ci kretyna, m�zgu samob�jcy, proszku z wyschni�tego na wi�r wisielca albo z czaszki ludzkiej” (str. 240) nie wierzy.

�a�uj�, �e to ju� ostatnia powie�� z Ryxem w roli g��wnej tak samo, jak zazdroszcz� Krakowianom, �e kto� pisze o ich mie�cie z tak� mi�o�ci�. Krak�w wprawdzie czasem �mierdzi i przypomina rynsztok, ale na kartach powie�ci �yje swoim w�asnym �yciem. C�, Zygmunt III Waza przeniesie stolic� do Warszawy, a w tej miejsca dla Ryxa nie ma. To logiczne, cho� nieco melancholijne zako�czenie jego przyg�d. Wollny zostawia sobie wprawdzie pewn� furtk�, ale w�tpi�, by stworzy� r�wnie dobre powie�ci historyczno-kryminalne z Warszaw� w tle.

Wszyscy, kt�rzy jak ja narzekaj�, �e nurt powie�ci z histori� w tle jest w Polsce s�abo reprezentowany, powinni si� z cyklem o Ryxie zapozna�. Mariusz Wollny po raz kolejny ju� udowadnia, �e histori� da si� lubi�, �e nie chodzi w niej tylko o daty, �e mo�na o niej m�wi� ze swad� i bez nad�cia. �e da si� j� opowiada�, unikaj�c napuszonego i wznios�ego tonu. �e kr�lowie, owszem w�adczo wygl�daj� na portretach Jana Matejki, ale pu�ci� b�ka r�wnie� im si� zdarza�o. �e historia to nie tylko mo�ni tego �wiata, ale i zwykli �miertelnicy, borykaj�cy si� z codziennymi problemami. I wiecie co? Gdybym uczy�a historii, na pewno bym moich uczni�w co pikantniejszymi fragmentami tej prozy raczy�a.

Mariusz Wollny. Kacper Ryx i kr�l alchemik�w. Wydawnictwo Otwarte, Krak�w 2012.

O "Diunie", czyli powie�� uzale�niaj�ca jak melan�

grendella@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 6 May 2012 00:49:14 +0200

Proza science fiction zazwyczaj wywo�uje u mnie mieszane uczucia. Niby nie boj� si�, jak diabe� �wi�conej wody, ale za bardzo mnie do niej ci�gnie, pomimo, �e niezaprzeczalnie lubi� przenosi� si� do wyimaginowanych �wiat�w, kt�re rz�dz� si� swoimi zasadami. Tyle �e, prawd� powiedziawszy, bli�ej mi do �wiat�w fantasy, wzorowanych mniej lub bardziej na realiach �redniowiecznych. Takich, kt�re posi�kuj� si� magi� a nie osi�gni�ciami nauki, i s� zamieszkane przez elfy, a nie roboty. No co ja zrobi�, �e bardziej przemawia do mnie wizja wojownika w kolczudze z przet�uszczonymi w�osami ochoczo wymachuj�cego mieczem, b�d� toporem, ni� takiego odzianego w post-punkowym stylu z broni� laserow� w d�oni i tarcz� si�ow�, kt�rej to broni dzia�ania nie ogarniam? Wol� jak mi ten bohater je�dzi konno, ni� gdy przemieszcza si� statkami kosmicznymi, i gdy tapla si� w b�ocie, ni� snuje po wypolerowanych na metaliczny po�ysk korytarzach. Mo�e i upraszczam, ale wol� wizerunek Aragorna ni� Paula Atrydy.

Nie zrozumcie mnie �le. Lubi� ogl�da� filmy science fiction (na pewno za ma�o ich widzia�am by si� nazwa� koneserk�, ale tak zupe�nie zielona r�wnie� nie jestem). Natomiast mam problem z wyobra�eniem sobie tej umieszczonej w przysz�o�ci rzeczywisto�ci, gdy czytam. A je�li du�o jest technicznego lub naukowego �argonu, to odpadam zupe�nie. Rozumek mi si� przegrzewa i tyle. Diun� w re�yserii Davida Lyncha, ogl�da�am wiele, wiele lat temu na do�� mocno ju� zjechanej kasecie VHS z osiedlowej wypo�yczalni, gdzie teraz kr�luj� p�yty DVD. Film podobno nie by� zbyt dobrze przyj�ty i zrezygnowano z kr�cenia kolejnych cz�ci. Czasy to by�y zamierzch�e, epoka przedinternetowa, przedblogowa, i przed-IMDb, wi�c nie wiedzia�am czego si� spodziewa�. Arcydzie�o mo�e to i nie by�o, ale pami�tam do dzi�, �e podoba�a mi si� stylistyka filmu, taka jakby futurystyczno-barokowa. Poza tym popatrzy�am sobie na do�� m�odego jeszcze Stinga w roli czarnego charakteru (Feyd-Rautha). No na tym filmie nie wygl�da mo�e zbyt gro�nie...

Jednak po ksi��k�, pi�knie wydan� i ze �wietnymi ilustracjami Wojciecha Siudmaka, si�gn�am dopiero niedawno. Nie�mia�o, cho� z du�ymi oczekiwaniami, bo to klasyka przecie�, powie�� wszechczas�w obsypana nagrodami. I co? I bingo! Wsi�k�am. Og�lny zarys akcji wprawdzie mi si� gdzie� z ty�u g�owy ko�ata�, ale i tak kartki przerzuca�am z niecierpliwo�ci�, a statki kosmiczne i inne ornitoptery zupe�nie mnie z rytmu nie wybija�y. Tylko jak tu pisa� o Diunie, o kt�rej tyle ju� napisano?

Przede wszystkim, zaimponowa� mi rozmach opowie�ci, w kt�rej kanw� wydarze� jest walka o panowanie nad Arrakis, planet� nieprzyja�nie pustynn�, jednak bogat� w z�o�a melan�u – substancji przed�u�aj�cej �ycie i poszerzaj�cej �wiadomo��, cho� silnie uzale�niaj�cej. Kontrola nad wydobyciem melan�u, jak kontrola nad wydobyciem ropy czy przemytem kokainy, daje w�adz� i wp�ywy. O to w du�ym uproszczeniu toczy si� odleg�ej cho� dziwnie feudalnej przysz�o�ci sp�r pomi�dzy rodami Atryd�w i Harkonnen�w. Naprawd� wci�gn�y mnie machinacje polityczne, �podczas kt�rych jeden nierozwa�ny krok mo�e okaza� si� zab�jczy, intrygi w intrygach, podst�py w podst�pach. Zafascynowali mnie i Fremeni o b��kitnych oczach - tajemniczy lud �yj�cy na pustyni, czekaj�cy na swego Muad'Diba, mesjasza, kt�rym okazuje si� m�ody Atryda i Bene Gesserit – kobiety posiadaj�ce niemal ponadludzkie umiej�tno�ci, wykorzystuj�ce je na potrzeby swego nadrz�dnego celu udoskonalania rasy ludzkiej. Cel u�wi�ca �rodki, chcia�oby si� powiedzie�, ale czy na pewno wszystko p�jdzie zgodnie z planem?

Pisz�c to wszystko, dochodz� do wniosku, �e brzmi� chaotycznie i tak naprawd� zaledwie dotykam wierzcho�ka g�ry lodowej. �wiat skonstruowany przez Franka Herberta w Diunie jest tak bogaty i sp�jny, �e osza�amia. Wszystkie, nawet najmniejsze klocki tej wielowarstwowej powie�ci doskonale do siebie pasuj�. Zar�wno jego wizjonerska wyobra�nia jak i dba�o�� o najdrobniejsze nawet szczeg�y s� imponuj�ce. Polityka, mistycyzm, ekologia i technika przenikaj� si� nawzajem, tworz�c mozaik�, kt�ra wci�ga i uzale�nia jak melan�. Dobro �ciera si� ze z�em, uczciwo�� z pod�o�ci�, przeznaczenie z wolnym wyborem. Imperia powstaj� i upadaj�. Wielka korporacje zrobi� wszystko by utrzyma� swoje wp�ywy. Melan� rz�dzi �wiatem, w kt�rym jest i mi�o��, i zdrada, i b�l, i po�wi�cenie, i �wi�ta wojna. Mo�na w tej powie�ci widzie� opowie�� o dorastaj�cym do swojej roli superbohaterze i komentarz nad kondycj� wsp�czesnej cywilizacji. Mo�na j� odczytywa� jako powie�� ekologiczn� lub antropologiczn�. Mo�na skoncentrowa� si� na roli religii i mistycyzmu, albo na d��eniu do samokontroli i doskona�o�ci. Diuna to powie�� o wszystkim, jakkolwiek patetycznie by to brzmia�o. Czy musz� dodawa�, �e szczerze j� wszystkim polecam?

Trylogia w�druje do...

grendella@NOSPAM.gazeta.pl — Fri, 4 May 2012 19:41:30 +0200

Przepraszamy za ma�y po�lizg w losowaniu nagr�d, ale win� za nie ponosz� w kolejno�ci przypadkowej: maj�wka, s�o�ce, pola, lasy i ogr�dki piwne w centrum miasta. Jak r�wnie� Navka, rodzinna kotka, kt�ra ju� po raz drugi odm�wi�a pomocy w losowaniu.

Pe�na lista os�b zg�aszaj�cych ch�� przygarni�cia Trylogii Czarnych Kamieni wygl�da nast�puj�co:

Ksi��kozaur
Siaqui
miumiu_miu
Julie Stranger
fabulitas
soulmate
Ratyzbona
beatrix73
izusr
Faledor
avo_lusion
Bella
Anna J-K (zg�oszenie z facebooka)
viv-onka
Evita
estutide
ksiazki-sardegny
Yenn
Aria
Przepowiednia
maioofka
Calieri
Viginti Tres
Sleepy
Bazyl
loony_lunatic
Go�� (asolyga@biol.uw.edu.pl)
Hanna
Ann
Selenity
Wied�ma
Sophie

A teraz Panie i Panowie, numerki wrzucamy do maszyny losuj�cej i ...

szcz�liwy numerek to 9, a wi�c ksi��ki w�druj� do:

izusr

Serdecznie gratulujemy! Na maila z adresem czekamy tydzie� :)

�

PS. Czytamy i czytamy, a recenzje ju� wkr�tce :)

Czytamy i rozdajemy czyli �wiatowy Dzie� Ksi��ki u si�str.

milvanna@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 23 Apr 2012 13:53:30 +0200

Wszystkie mole ksi��kowe wiedz�, �e obchodzimy dzi� �wiatowy Dzie� Ksi��ki i Praw Autorskich. Grendella i Milvanna troszk� poszpera�y i zobaczy�y, �e dzi� czytaj� wszyscy. Serio!

Czyta Sawyer, czyli James Ford, kt�ry w ten spos�b umila sobie pobyt w wi�zieniu:

Czyta te� Don Draper, kt�ry ucieka od jak�e stresuj�cego �wiata reklamy:

Czyta Rachel Green. Ba, czyta nawet Joey Tribbiani. No, w zasadzie dyskutuj� o tym, co przeczytali:

Czyta w ko�cu Tyrion Lannister:

a Raj pokazuje nam, �e czyta nie tylko komiksy:

My te� postanowi�y�my �wi�towa� ten wyj�tkowy dzie�. Pragniemy przekaza� w dobre r�ce ca�� "Trylogi� Czarnych Kamieni" Anne Bishop.

Mo�ecie wierzy� lub nie, ale oddajemy te ksi��ki, gdy� Grendella, kt�ra o serii pisa�a wcze�niej , w jaki� magiczny spos�b rozmno�y�a posiadane przez siebie egzemplarze. I co tak maj� smutnie sobie sta� na p�ce, prawda?

Zasady s�, jak zwykle, proste. Ch�� wzi�cia udzia�u w losowaniu wystarczy zg�osi� w komentarzu. Czekamy do 30 kwietnia, do godziny 22:22;)

Wspania�ych ksi��ek �ycz� Wam Grendella i Milvanna oraz rodzinny kot, Navka (prywatnie olbrzymi ksi��koholik).